Renk körlüğü çoğu insanın sandığından çok daha yaygın bir durum ve kişi çoğu zaman yıllarca fark etmeden yaşayabiliyor. Kemalpaşa ve İzmir çevresinden mağazamıza gelen müşterilerin bir kısmı, renkleri karıştırdıklarını ancak bir göz hekimi muayenesinde öğreniyor. Renk körlüğünün ne olduğunu, neden erkeklerde daha sık görüldüğünü ve günlük hayata nasıl yansıdığını sade bir dille anlatmak istiyoruz.
Baştan net olalım, biz bir optik mağazasıyız ve renk körlüğünün kesin değerlendirmesi göz hekiminin işidir. Amacımız sizi doğru bilgiyle donatmak. Renk görmenizden şüphe ediyorsanız bir göz hekimine görünmeniz gerekir.
Renk körlüğü tam olarak nedir
Renk körlüğü, gözün belirli renkleri birbirinden ayırt etmekte zorlanması durumudur ve çoğu zaman renkleri hiç görememek anlamına gelmez. Retinada bulunan koni hücreleri kırmızı, yeşil ve mavi ışığa duyarlıdır ve bu hücrelerden biri eksik ya da farklı çalıştığında renk algısı değişir. Yani renk körlüğü olan bir kişi dünyayı renkli görür, sadece bazı tonları başkalarından farklı algılar.
Halk arasında renk körlüğü denince akla tamamen siyah beyaz bir görüş gelir, oysa bu çok nadir bir tablodur. Çok daha sık karşılaşılan durum, belirli renk çiftlerinin birbirine karışmasıdır. Bu yüzden birçok kişi durumunu ancak bir renk testiyle ya da tesadüfen fark eder.
Renk körlüğü aslında biraz yanıltıcı bir isimdir, zira çoğu kişide tam bir körlük değil renk ayırt etme güçlüğü söz konusudur. Bu yüzden hekimler çoğu zaman renk görme kusuru ifadesini tercih eder. İki terim de aynı durumu anlatır ve halk arasında renk körlüğü daha yaygın kullanılır.
En sık görülen tip kırmızı-yeşil renk görme kusuru
Renk görme kusurlarının büyük çoğunluğu kırmızı-yeşil ekseninde yaşanır. Bu tipte kişi kırmızı ile yeşili, bazen de bu renklerin kahverengi ve turuncu gibi ara tonlarını karıştırır. Örneğin olgunlaşmış bir domatesi yaprakların arasından seçmek ya da trafik ışığında renk yerine konumdan yön bulmak zorlaşabilir.
Kırmızı-yeşil kusuru kendi içinde farklı derecelere ayrılır ve herkeste aynı şiddette görülmez. Kimi kişi renkleri yalnızca loş ışıkta karıştırırken, kimi kişi gün ışığında bile ayırmakta zorlanır. Bu farklılık, kusurun hangi koni hücresini ve ne ölçüde etkilediğine bağlıdır.
Daha nadir görülen mavi-sarı ve tam renk körlüğü
Mavi-sarı renk kusuru çok daha seyrek görülür ve kadınlarla erkeklerde benzer oranda ortaya çıkar. Bunun yanında renkleri hiç ayırt edememe anlamına gelen tam renk körlüğü oldukça nadirdir ve genellikle başka görme sorunlarıyla birlikte seyreder. Bu nadir tabloların değerlendirmesi tümüyle göz hekiminin alanına girer.
Renk körlüğü neden erkeklerde daha sık görülür
Kırmızı-yeşil renk körlüğünün büyük bölümü kalıtsaldır ve bu bilgi X kromozomu üzerinde taşınır. Erkeklerde tek bir X kromozomu bulunduğu için bu kromozomdaki tek bir değişiklik renk körlüğü ortaya çıkarmaya yeter. Kadınlarda ise iki X kromozomu vardır ve genellikle ikisinin de etkilenmesi gerektiğinden durum çok daha az görülür.
Bu nedenle kırmızı-yeşil renk körlüğü erkeklerde kadınlara göre belirgin şekilde daha yaygındır. Anne taraflı ailede renk körlüğü öyküsü olan çocuklarda bu durumun görülme ihtimali artar. Ailesinde renk görme kusuru bilinen ebeveynler, çocuklarının erken dönemde göz testinden geçmesini düşünebilir.
Doğuştan gelen renk körlüğü genellikle sabittir ve zamanla ilerlemez, yani kişinin renk algısı hayat boyu aynı kalır. Bu yönüyle kalıtsal renk kusuru, ilerleyen göz rahatsızlıklarından ayrılır. Kişi durumu bir kez öğrendiğinde artık ona göre bir düzen kurabilir.
Ishihara testi hangi mantıkla çalışır
Renk görme kusurunu taramanın en bilinen yolu Ishihara adı verilen renkli nokta kartlarıdır. Bu kartlarda farklı renk ve tonlardaki noktalar arasına gizlenmiş bir rakam ya da şekil bulunur. Normal renk görüşüne sahip bir kişi bu rakamı kolayca okurken, renk kusuru olan kişi ya farklı bir rakam görür ya da hiç seçemez.
Testin mantığı, birbirine yakın parlaklıkta ama farklı renkte noktalar kullanmaktır. Böylece kişi rakamı yalnızca renk farkından ayırt edebilir ve parlaklık ipucu işe yaramaz. Bu sayede renk körlüğü olan göz, gizlenmiş deseni ayırt edemez.
Ishihara kartları okullarda, işe giriş muayenelerinde ve göz kontrollerinde sık kullanılır. Testin uygulaması kısa sürer ve kişiye herhangi bir rahatsızlık vermez. Yine de kartların iyi bir ışık altında ve doğru mesafede gösterilmesi sonucun güvenilirliği açısından önemlidir.
Test sonucu tek başına kesin tanı değildir
Ishihara testi hızlı ve pratik bir tarama yöntemidir, ancak kusurun tam tipini ve derecesini tek başına söylemez. Kesin tanı için hekimler daha ayrıntılı renk görme testlerine başvurabilir. Bu yüzden bir tarama sonucunun ardından değerlendirmeyi göz hekimine bırakmak en doğrusudur.
Renk görme kusuru günlük hayatı nasıl etkiler
Renk körlüğü olan birçok kişi günlük hayatını sorunsuz sürdürür ve zamanla renkleri konum, parlaklık ve alışkanlıkla tahmin etmeyi öğrenir. Yine de bazı anlarda zorluk yaşanabilir. Olgun ile ham meyveyi ayırmak, pişmiş etin rengini değerlendirmek ya da renkli grafikleri okumak bu duruma örnektir.
Çocuklarda durum biraz daha dikkat ister, okulda renklerle yapılan etkinliklerde çocuk geride kaldığını sanabilir. Bir çocuğun sürekli yanlış renk seçmesi ya da renkleri karıştırması ailenin dikkatini çekmelidir. Erken fark edilen bir renk kusuru, çocuğun okulda gereksiz yere zorlanmasını önleyebilir. Okul öncesi dönemde yapılan çocuklarda göz taraması bu tür durumların gözden kaçmaması için iyi bir fırsattır.
Meslek seçiminde renk körlüğü neden önemli
Bazı meslekler renkleri doğru ayırt etmeyi zorunlu kılar ve bu alanlarda renk görme şartı aranır. Pilotluk, sürücülük gerektiren bazı işler, elektrik teknisyenliği ve kimya laboratuvarı gibi alanlar buna örnektir. Bu mesleklere yönelmeyi düşünen gençlerin renk görme durumunu erkenden bilmesi ileride yaşanabilecek hayal kırıklığını önler.
Renk körlüğü olan bir kişi elbette pek çok meslekte başarıyla çalışır ve mesele yalnızca renk kritik olan alanlarla sınırlıdır. Meslek liselerine ya da belirli fakültelere başvuru öncesinde renk görme raporu istenebilir. Bu tür bir rapor ancak yetkili sağlık kurumlarında ve hekim değerlendirmesiyle düzenlenir.
Renk körlüğü tedavi edilir mi
Kalıtsal renk körlüğünün bugün için bilinen bir ilaç ya da ameliyat tedavisi bulunmaz ve durum genetik yapıdan kaynaklanır. Bazı özel filtreli gözlük camları, belirli kişilerde bazı renk tonları arasındaki farkı daha belirgin hale getirebilir. Ancak bu camlar renk körlüğünü ortadan kaldırmaz ve etkisi kişiden kişiye değişir.
Bu noktada abartılı bir beklentiye girmemek önemlidir, zira hiçbir cam kaybolan renk algısını geri getiremez. Sonradan ortaya çıkan renk görme değişiklikleri ise farklı bir konudur ve altta yatan bir göz rahatsızlığının işareti olabilir. Böyle bir durumda vakit kaybetmeden göz hekimine başvurmak gerekir.
İzmir'de renk görme kusurundan şüphelenenler için ilk adım
Renkleri karıştırdığını fark eden ya da çocuğunda böyle bir belirti gören birçok aile İzmir genelinde nereye başvuracağını merak eder. İlk adım bir göz hekimine görünmektir, hekim muayenesindeki tarama durumun varlığı hakkında hızlı bir fikir verir. Hekim reçete yazarsa Kemalpaşa'daki mağazamızda reçeteli gözlük hizmetimizle gözlüğünüzü hazırlayabiliriz.
İzmir'in farklı ilçelerinden gelen müşteriler için konum da önemlidir ve kısa mesafe işleri kolaylaştırır. Bornova'dan mağazamıza ulaşmak yaklaşık on beş dakika sürer, bu da hekimden çıkan reçeteyle gözlük hazırlatmak için pratik bir seçenek sunar. Renk taramasını düzenli göz kontrolüyle birlikte planlamak isteyenler göz testinin ne sıklıkla yaptırılması gerektiğini anlatan yazımıza da göz atabilir.
Kemalpaşa'da renk görme şüphesinde ne yapmalı
Kemalpaşa'daki mağazamıza gelen kişilerin renk görme konusundaki gözlemlerini dinliyoruz. Renk körlüğü şüphesi varsa tarama ve tanı göz hekiminin işidir, bu yüzden bir göz hekimine görünmeniz gerekir. Hekim reçete yazarsa gözlüğünüzü birlikte hazırlayabiliriz.
Renkleri zaman zaman karıştırdığınızı düşünüyor ya da çocuğunuzda benzer bir belirti fark ettiyseniz, ilk adım olarak bir göz hekimine görünmeniz gerekir. Hekimin reçetesiyle Mehmet Akif Ersoy Mahallesi'ndeki mağazamıza gelin, gözlüğünüzü birlikte hazırlayalım. Gözlük ihtiyaçlarınızı konuşmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Buca'dan yaklaşık yirmi beş dakikalık mesafedeki mağazamızda, Kemalpaşa ve İzmir çevresindeki komşularımıza yardımcı olmaktan memnuniyet duyarız.
