Fotokromik cam, güneşte kendiliğinden koyulaşan ve içeri girince yeniden açılan gözlük camıdır. Halk arasında güneşte kararan cam ya da renk değiştiren cam diye de bilinir. Numaralı gözlük kullanan ve gün içinde sık sık dışarı çıkan biri için iki ayrı gözlük taşımadan idare etmenin yollarından biridir.
Yine de her ihtiyaca aynı şekilde cevap vermez. Ne kadar koyulaştığı havaya, sıcaklığa ve bulunduğunuz yere göre değişir, araba içinde ise çoğu zaman beklendiği kadar kararmaz. Camın nasıl davrandığını önceden bilmek, sonradan hayal kırıklığı yaşamamanın en kolay yolu.
Fotokromik Cam Nedir, Nasıl Çalışır
Camın içinde ya da yüzeyindeki ince bir katmanda ışığa duyarlı özel moleküller bulunur. Bu moleküller güneş ışığındaki ultraviyole (UV) ışınlarla karşılaşınca yapı değiştirir ve görünür ışığın bir kısmını soğurmaya başlar. Cam bu sayede koyulaşır. UV azaldığında moleküller eski hallerine döner ve cam yeniden açılır.
Yani camı koyulaştıran şey havanın ne kadar parlak göründüğünden çok, ışıktaki UV miktarıdır. Açık bir yaz gününde öğle saatlerinde cam belirgin şekilde koyulaşır. Sabahın erken saatlerinde, akşamüstü ya da gölgede daha açık kalır.
Koyulaşma genellikle hızlıdır ve dışarı çıktıktan kısa süre sonra fark edilir. Açılma daha yavaş işler. İçeri girdiğinizde camın tamamen şeffaflaşması birkaç dakika sürebilir. Tam süre camın türüne, üreticisine ve ortam sıcaklığına bağlı olduğu için tek bir rakam vermek yanıltıcı olur.
Şeffaf haldeyken de çoğu fotokromik cam UV ışınlarını süzer. Ancak UV filtresi bugün pek çok gözlük camında zaten bulunan bir özellik. Fotokromik camı ayıran şey, ışığa göre renk değiştirmesidir.
Sıcak ve Soğuk Havada Neden Farklı Davranır
Isı da camın davranışını değiştirir. Soğuk havada fotokromik cam daha koyu olur ve açılması yavaşlar. Sıcak havada ise daha az koyulaşır ve daha çabuk açılır. Bunun sebebi, moleküllerin sıcakta şeffaf hallerine daha hızlı dönmesidir.
İzmir'de bu fark kendini açıkça gösterir. Temmuz ve ağustosun kavurucu öğle saatlerinde güneş göz alacak kadar parlak olsa da cam beklediğiniz kadar koyulaşmayabilir. Kışın tablo tersine döner. Güneş daha alçaktan gelir ve UV daha zayıftır, ama soğuk hava camın koyu kalmasına yardım eder. Kemalpaşa'da serin ve güneşli bir ocak sabahında cam tahmin ettiğinizden koyu olabilir, bir kafeye ya da mağazaya girdiğinizde açılması da yazdakinden uzun sürer.
Karlı yüksekliklerde etki daha da belirginleşir. Kar UV ışınlarını yansıtır ve hava soğuktur, bu yüzden kışın Bozdağ'da fotokromik cam çok koyulaşabilir. Sıcak bir yaz gününde plajda ise aynı cam bir güneş gözlüğü kadar koyu olmayabilir. İzmir'in uzun yazını büyük ölçüde dışarıda geçirecekseniz bu farkı baştan bilmek işinize yarar.
Fotokromik Cam Araba İçinde Kararır mı?
Çoğu fotokromik cam araç içinde tam koyulaşmaz. Bunun sebebi otomobilin ön camıdır, çünkü ön cam güneş ışığındaki UV'nin büyük kısmını keser. Fotokromik cam UV ile çalıştığı için direksiyon başında yeterli uyarı almaz ve şeffaf ya da hafif renkli kalır.
Bazı fotokromik tasarımlar UV'nin yanında görünür ışığın bir bölümüne de tepki verir. Bu camlar araç içinde kısmen koyulaşabilir. Yine de ön camın arkasındaki koyuluk, dışarıdakine ve iyi bir güneş gözlüğüne göre genellikle daha hafif kalır.
Sürüşte gözünüzü güneşten korumak ana beklentinizse fotokromik cam tek başına güneş gözlüğünün yerini tutmayabilir. Kemalpaşa ile Bornova arasındaki yol yaklaşık doğu-batı doğrultusunda uzanır. Sabah doğuya ya da akşam batıya doğru sürüyorsanız alçak güneş tam karşınıza gelebilir. Böyle bir günlük yol için ayrı bir numaralı güneş gözlüğü çoğu zaman daha rahattır, seçenekleri numaralı güneş gözlüğü rehberimizde bulabilirsiniz.
Akılda tutulacak bir durum daha var. Güneşte bir süre yürüyüp arabaya bindiğinizde cam ilk birkaç dakika koyu kalabilir. Akşamüstü ya da kapalı bir otoparka girerken bu geçiş süresini hesaba katmak gerekir. Gece ise fotokromik cam şeffafa yakın kaldığı için diğer numaralı camlar gibi kullanılır. Karşıdan gelen farlar sizi rahatsız ediyorsa gece görüşü ve gece sürüşü rehberimize göz atabilirsiniz.
Polarize Camdan Farkı Nedir
Bu iki cam sık karıştırılır ama farklı işler yapar. Fotokromik cam ışığın genel miktarını azaltır ve ortam aydınlandıkça koyulaşır. Polarize cam ise denizden, ıslak asfalttan ya da araç kaputundan yansıyan yatay parlamayı süzmek için tasarlanır.
Fotokromik camların çoğu polarize değildir. Koyulaşmış bir fotokromik cam güneşte gözü rahatlatır, ama deniz yüzeyindeki parlamayı polarize bir cam kadar kesmez. Bazı üreticilerin hem fotokromik hem polarize özel ürünleri bulunur, bunlar daha dar bir seçenek grubudur.
Çeşme ya da Urla'da tekne, balık tutmak ya da su sporu için gözlük arıyorsanız polarize cam çoğu durumda daha uygun olur. Şehir içinde gün boyu içeri girip çıkan biri için fotokromik cam daha pratik olabilir.
Hangi Camlarda ve Hangi Renklerde Olur
Numaralı camların çoğunda fotokromik seçenek bulunabilir. En yaygın kullanıldığı yer tek odaklı camlardır, yani yalnız uzağı ya da yalnız yakını düzelten camlar. Progresif camlarda da fotokromik seçenekler vardır, böylece uzak ve yakın için tek gözlük kullanan biri dışarıda da aynı gözlükle kalabilir. Progresif camın nasıl çalıştığını progresif cam rehberimizde anlattık.
Masa başı için tasarlanan ofis camları dışarıda yürürken kullanılmak için uygun değildir. Bu camlarda fotokromik seçenek olup olmadığı seriye göre değişir, mağazada birlikte bakabiliriz.
Renk seçenekleri üreticiye göre değişir. En yaygın tonlar gri, kahverengi ve yeşildir. Gri, renkleri doğala yakın gösterdiği için sık tercih edilir. Kahverengi tonlarda bazı kişiler kontrastı daha belirgin bulur. Yeşil de sık seçilen tonlardan biridir. Bazı üreticiler bunların dışında daha canlı renkler de sunar.
Zeiss, Hoya, Essilor ve Transitions gibi üreticilerin farklı fotokromik cam serileri var. Seriler koyulaşma derecesine, açılma hızına ve renk seçeneklerine göre ayrışır. Fotokromik camlar farklı kırılma indekslerinde de üretilir, bu yüzden yüksek numaralarda inceltilmiş camla fotokromik özelliği birleştirmek çoğu zaman mümkündür.
Kaplama da hesaba katılmalı. Fotokromik camda yansıma önleyici kaplama, özellikle camın arka yüzünden göze yansıyan ışığı azaltır. Hangi kaplamanın ne işe yaradığını gözlük camı kaplamaları yazımızda topladık.
Kimlere Uygun, Kimlere Yetmeyebilir
Fotokromik cam en çok gün içinde sık sık içeri girip çıkan ve numaralı gözlüğünü hiç çıkarmadan kullanmak isteyenler için anlamlıdır.
- İşi gereği mağaza, ofis ve sokak arasında gidip gelenler
- Numaralı gözlükle güneş gözlüğünü ayrı ayrı taşımak istemeyenler
- Yürüyüşe çıkan, çocuğunu okuldan alan ya da pazara giden ve kısa süreler dışarıda kalanlar
- Parlak ışıkta gözü çabuk yorulan ve gün içinde hafif bir rahatlama arayanlar
Bazı durumlarda ise fotokromik cam tek başına yetmeyebilir.
- Sürüşte koyu cam isteyenler, araç içinde cam çoğu zaman tam koyulaşmadığı için
- Deniz kenarında ya da ıslak yolda uzun süre kalanlar, bu ortamlarda polarize cam daha rahat edebilir
- Güneşten loş bir ortama girer girmez net görmesi gereken işlerde çalışanlar, camın açılması zaman aldığı için
- Gözlüğünün içeride her zaman tamamen renksiz görünmesini isteyenler, bazı camlarda çok hafif bir ton kalabiliyor
Işığa hassasiyetiniz yeni başladıysa ve ağrı, kızarıklık ya da bulanık görmeyle birlikteyse bu bir gözlük camı meselesi değildir. Aynı gün bir göz hekimine başvurun. Ağrısız ama süregelen bir hassasiyette de cam seçmeden önce göz hekimi kontrolü yerinde olur.
Mevcut Çerçevenize Takılabilir mi?
Çoğu durumda evet. Çerçeveniz sağlamsa yeni çerçeve almadan, cam değişimiyle fotokromik cam taktırabilirsiniz. Cam zaten yenileneceği için numaranızın güncel olup olmadığını göz hekiminize bu sırada kontrol ettirmek iyi olur, hekimin yazdığı güncel reçeteyle yeni camlarınızı birlikte hazırlarız. Sürecin nasıl işlediğini cam değişimi sayfamızda anlattık.
İki camın birlikte değiştirilmesini öneriyoruz. Yalnız bir camı değiştirirseniz ya da iki cam farklı üreticiden veya farklı zamanlardan gelirse, iki göz farklı tonda koyulaşabilir. Bu hem görünüşte hem kullanımda rahatsız eder.
Zamanla fotokromik özellik zayıflayabilir. Uzun kullanımdan sonra cam eskisi kadar koyulaşmayabilir ya da içeride tam açılmayabilir. Bunun ne zaman olacağı kullanım sıklığına, camın gördüğü güneşe ve camın türüne göre değişir. Camı aseton, çamaşır suyu gibi sert kimyasallardan uzak tutmak ve sıcak arabada torpido üstünde bırakmamak kaplamaları da korur.
Sık Sorulan Sorular
Fotokromik cam içeride tamamen şeffaf olur mu?
İç mekânda çoğu fotokromik cam şeffafa çok yakın görünür. Bazı camlarda çok hafif bir ton kalabilir, bu üreticiye ve seriye göre değişir. Güneşten yeni girdiyseniz camın tamamen açılması birkaç dakika sürebilir.
Bulutlu havada da kararır mı?
Evet, ama daha az. Bulutlar UV ışınlarının bir kısmını geçirir, bu yüzden kapalı havada da cam bir miktar koyulaşabilir. Ne kadar koyulaşacağı bulutların kalınlığına ve günün saatine bağlıdır.
Fotokromik cam güneş gözlüğünün yerini tutar mı?
Kısa süreli dış mekân kullanımı için çoğu kişiye yeter. Araç kullanacak, deniz kenarında gün geçirecek ya da yaz güneşinde saatlerce dışarıda kalacaksanız ayrı bir güneş gözlüğü daha rahat olabilir. Fotokromik cam sıcakta daha az koyulaşır ve araç içinde çoğu zaman tam kararmaz.
Fotokromik camın fiyatı neye göre değişir?
Fiyat camın üreticisine, serisine, numaranıza, cam tipine ve seçilen kaplamalara göre değişir. Size uygun seçenekleri öğrenmek için mağazamıza uğrayabilir ya da WhatsApp'tan yazabilirsiniz.
Kemalpaşa'da Fotokromik Cam
İlhan Optik olarak Kemalpaşa Mehmet Akif Ersoy Mahallesi'ndeki mağazamızda fotokromik cam seçiminde size yardımcı oluyoruz. Transitions başta olmak üzere uygun fotokromik seçenekleri numaranıza, çerçevenize ve gününüzün nasıl geçtiğine göre birlikte değerlendiriyoruz. İzmir merkezden, Bornova ve Buca'dan da randevusuz gelebilirsiniz, yoğun saatlerden kaçınmak için WhatsApp'tan önceden yazmanız yeterli. Göz hekiminizin reçetesini yanınızda getirmeniz ihtiyacınızı netleştirmemizi kolaylaştırır.
